వర్షాలు నేర్పుతున్న పాఠం

తెలంగాణ అంతటా వరద ప్రవాహం ఉన్న చోటల్లా 5 నుంచి 10 టీఎంసీల నీరు నిల్వ చేసుకునే రిజర్వాయర్లను నిర్మించుకోవాలి. కృష్ణా, గోదావరి నదీ పరివాహక ప్రాంతంగా ప్రత్యేక నైసర్గిక స్వరూప స్వభావమున్న ప్రాంతంగా తెలంగాణలో విస్తృతంగా ఎత్తిపోతల పథకాలు, రిజర్వాయర్లు నిర్మించుకుంటేనే వరద ప్రమాదం తప్పిపోతుంది. అదే సమయంలో నీటి ప్రాజెక్టులు, రిజర్వాయర్లతో తెలంగాణ ప్రాంతమంతా సస్యశ్యామలం అవుతుంది.

mp-vinod-kumar

తెలంగాణ భౌగోళిక పరిస్థితులు, నైసర్గిక స్వరూపం నేపథ్యంలో ఈ మధ్యన తెలంగాణలో కురిసిన వర్షాలు, వరదలు అనేక పాఠాలు మనకు చెబుతున్నాయి. ఈ వర్షాల నేపథ్యంలో సుమారు రెండు వేల టీఎంసీల నీరు కృష్ణా, గోదావరినదీ పరివాహక ప్రాంతాల నుంచి ప్రవహించి బంగాళా ఖాతంలో కలిసిపోయింది. వర్షాల కారణంగా తమ కళ్లముందే వర్షపునీరంతా ప్రాంతాలనంతటినీ ముంచుతూ నిరుపయోగంగా వరదలై పోవడాన్ని కళ్లారా చూసిన తెలంగాణ ప్రజలకు గుండె చెరు వైంది. ఇన్నాళ్లూ వర్షపు చుక్క కోసం కండ్లు కాయ లు కాసేట్లు చూసారు ప్రజలు. ఇప్పుడు కురిసిన వర్షాలతో వరదంతా వృథా అయిపోయింది. ఇలాంటి వరదలను ఈమధ్య కాలంలో తెలంగాణ రైతులు చూసి ఎరుగని స్థితి ఉన్నది. ఇక్కడ గమనించాల్సింది ఏమంటే.. ఈ వరద నీరంతా కృష్ణా, గోదావరి నదులు అవి పుట్టిన పశ్చిమ కనుమల్లోని మహాబలేశ్వరం, నాసిక్ త్రయంబకేశ్వరం నుంచి ఈ నదుల్లో ప్రవహిస్తూ రాలేదు.

ఈ నీరంతా కృష్ణా, గోదావరి నదుల పరివాహక ప్రాంతాల్లో కురిసిన వర్షాల కారణంగా వచ్చింది. ముఖ్యంగా కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, తెలంగాణలోని పరివాహక ప్రాంతాల్లో కురిసిన వర్షాలతోనే ఆ వరదంతా వచ్చింది. మరో ముఖ్యమైన విషయమేమంటే.. హైదరాబాద్ చుట్టుముట్టు పరిసరాల్లో కురిసిన భారీ వర్షాల కారణంగా వచ్చిన వరద నీరంతా మూసీ నదిలోకి ప్రవహించి అది పులిచింతల ప్రాజెక్టు చేరి అక్కడినుంచి బంగాళాఖాతంలోకి పోయింది. ఈ మధ్య కురిసిన భారీ వర్షాల కారణంగా ఊహించిన దానికన్నా ఎక్కువ నీరు ప్రవహించి రోడ్లను, మైదానాలను ఏకం చేసింది. ఈ క్రమంలోంచే వంద టీఎంసీల నీరు ఎస్‌ఆర్‌ఎస్‌పీ నుంచి, 150-200 టీఎంసీల నీరు శ్రీపాద ఎల్లంపెల్లి ప్రాజెక్టు నుంచి,1500 – 2000 టీఎంసీల నీరు ప్రతిపాదిక మేడిగడ్డ ప్రాంతం నుంచి ప్రవహించి సముద్రం పాలైంది. నిజానికి ఈ వరద నీరంతా తెలంగాణ ప్రజల వ్యవసాయ భూములను తడిపి వారి జవ, జీవాలకు తోడ్పాడాల్సింది. కానీ ఈ ప్రాంతంలో ఈ వరద నీటిని ఒడిసి పట్టుకునే ప్రాజెక్టులు, నీటిని నిల్వ చేసే రిజర్వాయర్లు నిర్మించక పోవడం వల్ల ఈ ప్రాంతంలో కురిసిన వర్షం నీరంతా సముద్రం పాలవుతున్నది.

అలాగే ఒకసారి పరిశీలిస్తే గోదావరి నదిపై నిర్మించే మేడిగడ్డ, కాళేశ్వరం ప్రాజెక్టు ప్రాంతాలకు దాదాపు 500 టీఎంసీల నీరు చేరుతున్నది. వర్షాల కాలం కాని పరిస్థితుల్లోనే ఇంత నీరు ఈ ప్రాంతాల గుండా ప్రవహిస్తున్నది. ఈ క్రమం లోనే గత ఏడాది ఇద్దరు ఇంజినీర్లు వరదలకు కొట్టుకుపోయారు. ఏదిఏమైనా మొత్తంగా చూస్తే ఈ నదీ పరివాహక ప్రాంతాల నుంచి సుమారు ప్రవహిస్తున్న వరదనీటి ప్రవాహంతో మనకు అనేక పాఠాలను నేర్పుతున్నది. కర్తవ్య బోధను చేస్తున్నది.

ఈ క్రమంలో మనం మొదట తెలంగాణ భౌగోళిక స్వరూప ప్రత్యేకతను గూర్చి తెలుసుకోవాలి. తెలంగాణ ప్రాంతం దక్కన్ పీఠ భూమిలో ఎత్తైన కొండలు, పర్వతాలు, విశాలమైన మైదానాలతో కూడుకొని ఉన్నది. తెలంగాణ మొత్తంగా చూస్తే 1,15,070 చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణం కలిగి, మూడు ప్రధాన భాగాలుగా విభజింపబడి ఉన్నది. అవి:1)మధ్య గోదావరి బేసిన్, 2) సముద్ర మట్టానికి 500మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న తెలంగాణ మైదాన ప్రాంతం, 3) సముద్ర మట్టానికి 150-300 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న మధ్య తెలంగాణ ప్రాంతం. మొత్తంగా చూస్తే.. తెలంగాణ భూభాగమంతా.. సముద్రమట్టానికి సుమారుగా 150 నుంచి 500 మీటర్లు సముద్ర మట్టానికి ఎత్తున ఉన్నది. ఈ తెలంగాణ మైదాన ప్రాంతం నుంచి ప్రధానంగా రెండు నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. 79 శాతం పరి వాహక ప్రాంతంతో గోదావరి నది, 69శాతం పరివాహక ప్రాంతం కలిగి కృష్ణా నది ప్రవహిస్తున్నాయి. కానీ తెలంగాణ ప్రాంత మంతా నీరు లేక తీవ్ర దుర్భిక్ష పరిస్థితి ఎదుర్కొంటున్నది.

సముద్ర మట్టానికి ఎత్తున ఉండి, ఎలాంటి నీటి నిల్వ ప్రాజెక్టులు, రిజర్వాయర్లు లేక పోవడం కారణంగా ఈ ప్రాంతంలో కురిసిన వర్షపు నీరంతా నదీ కాలువల గుండా ప్రవహించి సముద్రంలో కలిసిపోతున్నది. ఈ విధంగా కృష్ణా, గోదావరి పరివాహక ప్రాంతాల నుంచి ఏటా కనీసం 2000 వేల టీఎంసీల నీరు వృథాగా సముద్రం పాలవుతున్నది. ఇలా ఎందు కు జరుగు తున్నదంటే.. ఈ ప్రాంతంలో నీటి నిల్వ రిజర్వాయర్లు, ప్రాజెక్టులు లేకపోవడం గానే చెప్పుకోవచ్చు. సముద్రం పాలవుతున్న వర్షపు నీటినంతా నిల్వ చేసుకునే పరిస్థితులే ఉంటే తెలంగాణ ప్రాంతం ఇంతటి దుర్భిక్ష పరిస్థితులు ఎదుర్కొనే స్థితి ఉండదు. తెలంగాణ ప్రాంత కోట్లాది ప్రజల ఇప్పటి సవాలంతా.. ఇలా నదీ పరివాహక ప్రాంతం నుంచి వృథాగా పోతున్న వర్షపు నీటిని నిల్వ చేసుకోవడమేలా? నీటిని ఒడిసి పట్టుకోవడం కోసం ప్రాజెక్టులు, రిజర్వాయర్లు ఎక్కడ ఏ స్థాయిలో నిర్మించుకోవాలి, తాగు, సాగు నీటి సమస్యను ఎలా అధిగమించాలనేదే.

కొన్నేళ్లుగా గతి తప్పిన రుతుపవనాలు, నానాటికీ తీవ్ర మవుతున్న గ్లోబల్ వార్మింగ్, కాలుష్యం తదితర సమస్యలతో వర్షాధార వ్యవసాయ ప్రాంతమైన తెలంగాణ తీవ్ర సమస్యలు ఎదుర్కొంటున్న ది. సకాలంలో వర్షాలు కురవడం, సరియైన సమయానికి రుతుపవనాలు రావడమనేది అరుదైన విషయంగా మారిపోయింది. ఈ పరిస్థితుల్లో తెలంగాణ ప్రాంతంలో ప్రవహిస్తున్న నదుల పరివాహక ప్రాంతంలోని నీటిని ఒడిసి పట్టుకుని నిల్వచేసుకోవాల్సిన అవసరం ఎంతైనా ఉన్నది. ముఖ్యంగా కృష్ణా, గోదావరి పరివాహక ప్రాంతంలోని నీటిని నిల్వ చేసుకోగలగాలి. ఈ మధ్యనే చూశాం.. లోయర్ మానేరు డ్యాం (ఎల్‌ఎండీ) నుంచి వందలాది టీఎంసీల నీరు వృథాగా ప్రవహిస్తూ పోతున్నది. ఈ నీటిని నిల్వ చేసుకోవడానికి రిజర్వాయర్లేమీ లేవు. కాకతీయ కాలువల ద్వారా వరంగల్, ఖమ్మం, నల్లగొండ జిల్లాల కరువు పీడిత ప్రాంతాలకు నీరు అంది ఆ ప్రాంతాన్నంతా సస్య శ్యామలం చేయాల్సిన నీరంత వరద నీరుగా సముద్రం పాలవుతున్నది. నిజానికి చెప్పుకోవాలంటే..ఈ నదీ జలాలు, వరద నీరు కాలువల ద్వారా సహజంగా గ్రావిటీ ద్వారా వరంగల్, ఖమ్మం, నల్లగొండ జిల్లాలకు వచ్చే పరిస్థితి లేదు.150 నుంచి 600 మీటర్ల ఎత్తున ఉన్న ఈ జిల్లాల భూముల్లోకి నీరు ప్రవహించాలంటే తప్పకుండా ఎత్తిపోతల పథకాలు అత్యవసరం.

మిషన్ కాకతీయ, మిషన్ భగీరథ , ఇతర నీటిపారుదల పథకాలు చేపట్టడానికి కారణం ఇదే. కాబట్టి భౌగోళికంగా, నైసర్గికంగా ఎత్తైన ప్రాంతంలో ఉన్న తెలంగాణ నీటి అవసరాలు తీరాలంటే ఇక్కడీ నదీ పరివాహక ప్రాంతంలో ఎత్తిపోతల ప్రాజెక్టులను, పెద్ద మొత్తంలో నీటి నిల్వ రిజర్వాయర్లను నిర్మించుకోవాలి. ఇలా ఆలోచించినప్పుడు మల్లన్న సాగర్, పాలమూరు ప్రాజెక్టులాంటివి అత్యవసరం. ఈ క్రమంలో తెలంగాణ ప్రజలు అర్థం చేసుకోవాల్సిందేమంటే పెరిగిన శాస్త్ర సాంకేతిక రంగ అభివృద్ధి ఫలితంగా అతి తక్కువ ఖర్చుతో విద్యుత్ ఉత్పత్తి చేసుకోవచ్చు. ఈ విద్యుత్తుతో నీటిని ఎత్తిపోతల ద్వారా ఏ ప్రాంతానికైనా తరలించుకు పోవచ్చు. భౌగోళికంగా ఉన్న పర్వతాలు, గుట్టలు, లోయలను, సముద్ర మట్టానికి ఎత్తున ఉన్న తెలంగాణ మైదాన ప్రాంతాలను మనం ఏం చేసినా మార్చలేం. కానీ తెలంగాణ ప్రాంతం గుండా ప్రవహిస్తున్న నదులు, వాటిలో వరదల రూపంలో పోటెత్తుతున్న నీటి ప్రవాహాన్ని ఎత్తి పోతల ద్వారా దారి మళ్లించి రిజర్వాయర్లలో నిల్వ చేసుకోవచ్చు. ఈ విధంగానే తెలంగాణ ప్రాంతంలోని మూలమూలకూ నదీ జలాలను అందించవచ్చు.

ఇది తప్ప మరో పరిష్కారం లేదు. ఈ నేపథ్యంలోంచి చూస్తే.. ఈ మధ్య కురిసిన భారీ వర్షాలు, పోటెత్తిన వరదలు చెబుతున్నదేమంటే.. వరద జలాలను ఆ సమయంలోనే ఒడిసిపట్టుకుని రిజర్వాయర్లలో నిల్వచేసుకోవాలి. ఈ క్రమంలో ఎత్తు ఎక్కువ సాధ్యమైతే అంత ఎక్కువ నీటి నిల్వ సామర్థ్యంతో మల్లన్న సాగర్ లాగా రిజర్వాయర్లను నిర్మించుకోవాలి. మల్లన్న సాగర్‌తో ఇతర రిజర్వాయర్లను 200 టీఎంసీల నిల్వ సామర్థ్యంతో నిర్మిస్తున్నారు. మొన్న వచ్చిన వరదల ఉధృతి చూస్తే, మరిన్ని మరింత ఎక్కువ నిల్వ సామర్థ్యం కలిగిని రిజర్వాయర్లను నిర్మిం చుకోవాల్సిన అవసరం ఉన్నది. అలాగే తెలంగాణ అంతటా వరద ప్రవాహం ఉన్న చోటల్లా 5 నుంచి 10 టీఎంసీల నీరు నిల్వ చేసుకునే రిజర్వాయర్లను నిర్మించుకోవాలి. కృష్ణా, గోదావరి నదీ పరివాహక ప్రాంతంగా ప్రత్యేక నైసర్గిక స్వరూప స్వభావమున్న ప్రాంతంగా తెలంగాణలో విస్తృతంగా ఎత్తిపోతల పథకాలు, రిజర్వాయర్లు నిర్మించుకుంటేనే వరద ప్రమాదం తప్పిపోతుంది. అదే సమయంలో నీటి ప్రాజెక్టు లు, రిజర్వాయర్లతో తెలంగాణ ప్రాంతమంతా సస్యశ్యామలం అవుతుంది. తెలంగాణ భౌగోళిక స్థితి గతులు ఇదే చెబుతున్నాయి.

Source : Namasthe Telangana